Dyskalkulia- specyficzne zaburzenia zdolności matematycznych

Ocena użytkowników: / 0
SłabyŚwietny 

Badania krajowe i zagraniczne wykazały, iż tylko niewielki procent dzieci  ma zdolności do uczenia się matematyki.
Dlaczego więc w badaniach testowych uczniowie  po ukończeniu klasy trzeciej uzyskują niższy wynik z matematyki  niż z innych przedmiotów?
Dlaczego nauczyciele matematyki w klasie czwartej narzekają na braki i luki w osiągnięciach uczniów?

Dyskalkulia rozwojowa to uwarunkowania genetyczne, to podobnie jak dysleksja występuje u dzieci o normalnym poziomie rozwoju intelektualnego przy selektywnych  deficytach pewnych funkcji.

Aby dziecko osiągało sukcesy w nauce matematyki należy sprawdzić jakie są jego możliwości psychofizyczne.

Rozwój fizyczny.
o    Prawidłowe funkcjonowanie narządów zmysłu wzroku i słuchu.
o    Jakość wymowy uczniów.
o    Niedobory wagi, wzrostu, choroby mogą wywołać osłabienie, brak koncentracji uwagi, trudności w spostrzeganiu, zapamiętywaniu, myśleniu.

Zaburzenia w funkcjonowaniu narządów zmysłów powodują:
o    trudności w spostrzeganiu ,
o    dostrzeganiu różnic i podobieństw,
o    trudności w czytaniu tekstu i w zrozumieniu przekazywanych dłuższych  informacji słownych,
o    w wykonywaniu zadań i poleceń,
o    wykonywanie obliczeń pamięciowych.

Rozwój społeczno – emocjonalny.
Ważnymi czynnikami  kształtującymi matematyczną świadomość ucznia to :
o    siła i rodzaj ujawnianych przez dziecko emocji
o    stan systemu nerwowego
o    sposób radzenia sobie w sytuacjach trudnych
o    wiara we własne możliwości
o    właściwe reagowanie  na sukces bądź porażkę
o    poziom odporności emocjonalnej

Podaję przykłady trudności jakie mogą wystąpić; łagodnie lub w bardzo nasilonym stopniu  związane z zaburzeniami w zakresie rozwoju funkcji percepcyjno – motorycznych.

·    Prawidłowe napięcie mięśni – poprawność zapisywania wszelkich znaków matematycznych (+,-, >,<, = itp.)
·    Zaburzona koordynacja wzrokowo- ruchowa – błędne rozpoznawanie kształtu figur, pisanie cyfr, mylenie koła z elipsą, kwadratu z rombem lub trapezem
·    Zaburzenia orientacji przestrzennej - trudności w operowaniu pojęciami w zakresie stosunków przestrzennych, niewłaściwe rozplanowanie rysunku, zakłócone proporcje.
·    Zaburzona percepcja wzrokowa- trudności w dostrzeganiu podobieństw i różnic, dziecko dodaje lub opuszcza elementy w znakach matematycznych
(+,= ,- <, > , itp.),opuszczają , przestawiają  lub błędnie je odczytują  np. 9-6, 2-5,
3-8  cyfry w liczbach  lub całe linijki tekstu zadania.

Jeżeli  po kilkunastu lekcjach zauważymy uczniów, którzy zachowują się nietypowo i będą występowały wyżej wymienione wskaźniki możemy przypuszczać, iż to dziecko może mieć trudności w uczeniu się matematyki.

Przez rozwiązywanie różnorodnych zadań dziecko poznaje matematykę, rozwija zdolności i uczy się pokonywania trudności. Pokonywanie  trudności są integralną częścią uczenia się matematyki, chodzi  jednak o to, by były to trudności ”zwyczajne”, z którymi każde dziecko stopniowo  sobie poradzi. Jest jednak w szkołach duża grupa dzieci, które mimo znacznego wysiłku z ich strony nie mogą pokonać nawet najmniejszych trudności, nie rozumieją sensu zadań matematycznych i nie widzą zależności między liczbami.  Nie rozumieją  i nie odczuwają różnicy pomiędzy pojęciami:
o    dodawanie jako przybywanie
o    odejmowanie jako ubywanie
o    tyle mniej lub więcej
o    dodawanie   lub odejmowanie np.  po 2,3,4 itd.
o    długo utrzymujące  się zjawisko braku pojęcia liczby w ujęciu abstrakcyjnym (bardzo długo dziecko funkcjonuje liczba – konkret)

Jeżeli do tego będą miały niską odporność emocjonalną  i małą sprawność manualną – to możemy mówić  o specyficznych trudnościach w uczeniu się matematyki.

Klasyfikacja dyskalkulii rozwojowej wg Ladislava Kość’a

Dyskalkulia werbalna (słowna) - ujawnia się w postaci zaburzeń zdolności nazywania pojęć i relacji matematycznych, trudności z określaniem liczby obiektów, problemów z nazywaniem cyfr i numerów.

Dyskalkulia leksykalna (związana z czytaniem) - to zaburzenie odczytywania symboli matematycznych, cyfr, liczb i znaków operacyjnych, trudności w kojarzeniu symboli operacyjnych (+, -, x, ≤, ≥) z ich nazwami.

Dyskalkulia graficzna - objawia się trudnościami w zapisywaniu liczb i symboli operacyjnych, problemami z zapisem liczb przy pisemnym dodawaniu i odejmowaniu, mnożeniu i dzieleniu.

Dyskalkulia wykonawcza - polega na zaburzeniu manipulowania realnymi lub obrazkowymi obiektami w celach matematycznych - obliczania liczebności zbioru, porównywanie ilości i wielkości, trudnościach z uszeregowaniem obiektów wg kolejności rosnącej lub malejącej, problemach z wskazywaniem, który z porównywanych obiektów jest mniejszy, większy, które obiekty są tej samej wielkości.

Dyskalkulia pojęciowo - poznawcza - to zaburzenie rozumienia idei matematycznych, relacji niezbędnych do dokonywania obliczeń pamięciowych, dziecko wykazuje trudności w dostrzeganiu zależności liczbowych (np. 6 to połowa 12).

Dyskalkulia operacyjna - jest zaburzeniem dotyczącym dokonywania działań matematycznych mimo możliwości wzrokowo - przestrzennych oraz umiejętności czytania i pisania liczb.

Opracowała
Dorota Żużałek
Nauczyciel – terapeuta
ZSP w Złotnikach

Opracowano na podstawie:
I. Czajkowska, K. Herda  „ Zajęcia korekcyjno – kompensacyjne w szkole”, WSiP 1989r.