Ocena użytkowników: / 1
SłabyŚwietny 

O dysleksji, czyli specyficznych trudnościach w uczeniu się.

Co to jest dysleksja?

Aby mówić o pełnej realizacji prawa dziecka do nauki, rodzic (nauczyciel) musi wiedzieć między innymi, na czym polegają specyficzne trudności w uczeniu się.
Angielski okulista Morgan problem ten scharakteryzował następująco: "Słowo pisane lub drukowane zdawało się zupełnie nie docierać do świadomości chłopca, dopiero przeczytane na głos nabierało dla niego znaczenia".  Zaburzenie takie nazwane zostało "wrodzoną ślepotą słowną" i dotyczyło trudności w czytaniu i pisaniu. Z czasem na oznaczenie specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu zaczęto używać terminu "dysleksja rozwojowa".

Oznacza to, iż opisywane trudności występują od początku nauki szkolnej (przedszkolnej), w odróżnieniu od dysleksji nabytej, tj. utraty już opanowanej umiejętności czytania i pisania, zwykle przez osoby dorosłe. Tak więc dysleksja rozwojowa to specyficzne trudności w uczeniu się czytania i pisania. Charakteryzuje się trudnościami w dekodowaniu (czytaniu) i kodowaniu (pisaniu) pojedynczych słów, wyrazów. Trudności te występują u dzieci o normalnej inteligencji, uwarunkowane są nieprawidłowym funkcjonowaniem układu nerwowego.
Termin dysleksja: dys- oznacza brak czegoś, trudność, niemożność; leksja, lego- znaczy czytam.

Badania naukowe wykazują, że 12-15% populacji szkolnej to dzieci ze "specyficznymi trudnościami w uczeniu się". Trudności te dotyczą:

• czytania- mówimy wtedy o dysleksji  
• poprawnego pisania pod względem ortograficznym- mówimy wtedy o dysortografii
• techniki pisania i kaligrafii- zaburzenia w tym zakresie to dysgrafia
• liczenia- co wskazuje na dyskalkulię

• muzyki- dysmuzji.

Rodzaje dysleksji

I. Dysleksja typu wzrokowego, u podłoża której leżą zaburzenia percepcji wzrokowej, powiązane z zaburzeniami koordynacji wzrokowo- ruchowej i wzrokowo- przestrzennej. Brak współpracy oko- ręka; oko- strona lewa i prawa powoduje, że dziecko nieprawidłowo rozpoznaje litery, cyfry, kierunki.

II. Dysleksja typu słuchowego, uwarunkowana zaburzeniami percepcji i pamięci słuchowej dźwięków mowy, najczęściej powiązana z zaburzeniami funkcji językowej. Wszystkie dzieci, które w swoim rozwoju mowy napotykały na jakiekolwiek trudności związane z wymową, albo bardzo późno zaczęły mówić, będą miały trudności w nauce czytania i pisania.

III. Dysleksja integracyjna, kiedy to poszczególne funkcje nie wykazują zakłóceń, natomiast zaburzona jest ich koordynacja, czyli występują zaburzenia percepcyjno- motoryczne (oko, słuch, ręka).

IV. Dysleksja typu mieszanego, gdy występują zaburzenia w zakresie wymienionych powyżej funkcji łącznie.

O "specyficznych" trudnościach w uczeniu się czytania i pisania orzeka się zwykle wtedy, gdy są one istotne, to znaczy, gdy występują opóźnienia o co najmniej 2 lata w stosunku do wieku inteligencji, wieku życia i edukacji, i tylko w wypadku, gdy trudności te nie są spowodowane wyłącznie zaniedbaniem środowiskowym ze strony rodziny, ani dydaktycznym (szkoła).

Kryteria odróżniające dzieci z dysleksją rozwojową od innych dzieci:

• trudności w wypowiadaniu się; opis obrazka jest ubogi, dziecko zauważa małą liczbę szczegółów

• trudności w rysowaniu; rysunki są ubogie, proste, schematyczne; ma problem z odwzorowaniem figur geometrycznych, znaków graficznych

• trudności w czytaniu; mylenie liter o podobnym kształcie (a-o, m-n, n-u, l-ł-t, d-b, m-w, h-k); opuszczanie liter, sylab, przekręcanie końcówek wyrazów; tempo czytania wolne

• trudności w pisaniu; słabe zapamiętywanie liter; mylenie liter o podobnym kształcie; pomijanie drobnych elementów graficznych liter, tzw. znaków diakrytycznych (kropki, ogonki, kreski); pomimo znajomości zasad ortograficznych popełnia liczne błędy; ten sam wyraz w tym samym tekście pisze w różny sposób, bo go nie "dostrzega"

• trudności w nauce matematyki, geometrii, geografii- kłopoty w posługiwaniu się mapą

• trudności w nauce języków obcych

• trudności w nauce historii- kłopoty z ustaleniem wydarzeń

Często również można zaobserwować:

• niesprawność manualną (trudności z wycinaniem, utrzymaniem nożyczek, przyborów do pisania, rysowania)
• obniżony poziom graficzny prac (niekształtne litery, wychodzenie poza linię)
• trudności w nauce wierszy, tekstów i definicji na pamięć

• wiele przekreśleń, poprawek.

Wskaźniki dysleksji

Często rodzice pytają, jak odróżnić specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu (dyslektyczne) od trudności, jakie ma każde dziecko rozpoczynające naukę czytania i pisania.

Jednym ze wskaźników jest czas potrzebny do opanowania umiejętności czytania. Uczeń powinien do końca klasy III (do końca okresu tzw. nauczania początkowego) opanować czytanie w takim stopniu, aby było ono płynne, całościowe (czyli całymi wyrazami, zdaniami) i ze zrozumieniem. Ponadto opanowanie umiejętności czytania powinno stać się dla dziecka podstawą do uczenia się innych przedmiotów. Dzieci dyslektyczne w klasie IV albo nadal nie umieją czytać, albo pozostają na etapie elementarnego czytania. Mylą:

- litery podobne pod względem kształtu, np. b-d, d-g
- czytają wyrazy od końca do początku
- opuszczają sylabę środkową
- przeskakują wyrazy
- gubią linijki
- najpierw czytają po cichu, potem wypowiadają głośno cały wyraz (jest to tzw. podwójne czytanie)
- nie stosują interpunkcji
- czytają ze złą intonacją, mimo licznych poprawek nauczyciela
- nie rozumieją treści tekstu po przeczytaniu.

Jeśli chodzi o pisanie- wszystkie dzieci rozpoczynające naukę szkolną mają trudności z opanowaniem poprawnej pisowni. W klasach młodszych dziecko ze  specyficznymi trudnościami w nauce czytania i pisania będzie głównie myliło litery; opuszczało, przestawiało kolejność liter lub sylab; dodawało litery; pomijało ogonki i inne drobne elementy liter (błędy te zostały wcześniej omówione).  Jednak w przypadku dzieci z dysortografią trudności te nie znikają pod wpływem zwykłych oddziaływań dydaktycznych nauczyciela. Należy dodatkowo prowadzić specjalne działania terapeutyczne.
Trudności tych dzieci w klasach starszych nasilą się i dotyczyć będą poprawnej pisowni pod względem ortograficznym (ó-u, ż-rz, ch-h).

Trzecim problemem jest dysgrafia. W okresie początkowym większość dzieci ma trudności ze zmieszczeniem się w liniaturze zeszytu, z kreśleniem prawidłowego kształtu liter, poprawnego łączenia liter. W przypadku dzieci dysgraficznych pismo w starszych klasach jest mało czytelne, co wiąże się z obniżoną sprawnością motoryczną rąk. Dziecko takie pisze wolno.

Literatura:
M. Dąbrowska- "Moje dziecko jest dyslektykiem"
E. Gruszczyk- Kolczyńska- "Dziecięca matematyka"
I. Czajkowska- "Zajęcia korekcyjno- kompensacyjne"

Przykłady prac dzieci dyslektycznych:

gallery1
Kliknij na zdjęciu